Thông tin cần biết về chính sách mới 05 Tháng Sáu 2015 11:25:00 SA

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHUẨN TIẾP CẬN PHÁP LUẬT CỦA NGƯỜI DÂN TẠI CƠ SỞ

I. SỰ CẦN THIẾT BAN HÀNH QUY ĐỊNH VỀ CHUẨN TIẾP CẬN CỦA NGƯỜI DÂN TẠI CƠ SỞ

Để khẳng định bản chất tốt đẹp của chế độ ta trong việc chăm lo, bảo vệ và phát huy đầy đủ các quyền con người, quyền công dân, Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định: "Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật”. Hiến pháp còn tuyên bố: "Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân”; "Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật”[1], “Nhà nước bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân; thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, mọi người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện”[2].

Để thực hiện các quy định trên đây của Hiến pháp, kịp thời hỗ trợ, giúp đỡ người dân trong tiếp cận, sử dụng pháp luật (tiếp cận pháp luật) để thực thi quyền, nghĩa vụ của mình cũng như bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp, tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội ngay tại địa bàn xã, phường, thị trấn (tại cơ sở), Nhà nước từng bước thiết lập và không ngừng hoàn thiện các thiết chế thực thi pháp luật, hỗ trợ người dân thực thi pháp luật (thiết lập bộ máy tổ chức, bố trí cán bộ, bảo đảm cơ sở vật chất; hoàn thiện quy trình giải quyết yêu cầu, vướng mắc pháp luật, thiết lập các cơ chế bảo về, hỗ trợ người dân thực thi pháp luật...). Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc triển khai, thi hành các thiết chế cũng như các điều kiện bảo đảm để người dân tiếp cận pháp luật đang gặp những khó khăn, vướng mắc, hạn chế, bất cập đòi hỏi phải có giải pháp khắc phục một cách toàn diện và hiệu quả:

Một là, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức của hệ thống chính trị ở cơ sở, nhất là đội ngũ công chức chuyên môn cấp xã còn yếu về trình độ chuyên môn và thiếu về số lượng. Vì vậy đã có những tác động, ảnh hưởng nhất định đến việc tổ chức thực thi pháp luật, đưa pháp luật vào cuộc sống cũng như chất lượng, hiệu quả thực thi công vụ, nhất là yêu cầu của công tác ban hành, phổ biến văn bản pháp luật, giải quyết các thủ tục, vụ việc hành chính – tư pháp phục vụ quyền lợi chính đáng của người dân cũng như hỗ trợ chuyên môn, nghiệp vụ cho các hoạt động pháp luật mang tính xã hội, cộng đồng…. Theo quy định thì ở cấp xã, mỗi xã, phường, thị trấn ít nhất phải có 01 công chức/01 chức danh; đối với xã, phường, thị trấn có đông dân cư thì có thể bố trí từ 2 đến 3 người cho mỗi chức danh công chức Tư pháp – Hộ tịch, Địa chính – Xây dựng – Đô thị (hoặc Nông nghiệp và Môi trường…) và theo Quyết định số 04/2004/QĐ-BNV ngày 16/01/2004 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ về việc ban hành quy định tiêu chuẩn cụ thể đối với cán bộ, công chức xã, phường, thị trấn thì 07 chức danh công chức thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã được tuyển dụng lần đầu phải có trình độ Trung cấp chuyên ngành trở lên. Tuy nhiên, qua số liệu thống kê cho thấy, số lượng công chức cấp xã còn rất thiếu, trình độ chuyên môn nhiều công chức còn hạn chế, chỉ có 11.723/15.249 (76.9%) công chức Tư pháp – Hộ tịch đạt tiêu chuẩn theo quy định; 84,2% công chức Tài chính – Kế toán; 80,6% công chức Văn phòng - Thống kê; 76,1% công chức Văn hóa – Xã hội; 82,7% công chức Địa chính – Xây dựng; 68,5% Trưởng Công an và 91,3% Chỉ huy trưởng quân sự có trình độ chuyên môn nghiệp vụ từ trung cấp trở lên. Đối với các tỉnh miền núi phía Bắc, chỉ có khoảng 70% công chức Tư pháp - Hộ tịch ở cấp xã đạt tiêu chuẩn trên, ngay cả đối với 5 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thì tỷ lệ công chức tư pháp – hộ tịch đạt chuẩn cũng chỉ khoảng 80%.

Hai là, các thiết chế hỗ trợ, giúp đỡ người dân tiếp cận pháp luật ở cơ sở phát triển chậm, chất lượng không đồng đều. Ở một số địa phương, cơ chế phổ biến, thông tin, hỗ trợ giải quyết vướng mắc pháp luật, thực hiện quyền làm chủ của người dân tại cơ sở chưa được triển khai đồng bộ, hiệu quả mang lại chưa cao. Theo kết quả điều tra khảo sát cho thấy, chưa đến 50% xã, phường, thị trấn triển khai thực hiện trợ giúp pháp lý lưu động trong năm; ở nhiều địa bàn, hoạt động trợ giúp pháp lý hướng về cơ sở chưa được phủ sóng; tỷ lệ người dân biết về các văn bản pháp luật mới có liên quan đến quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân cũng như được tham gia ý kiến vào các chương trình, dự án kinh tế - xã hội trên địa bàn ở nhiều xã, phường, thị trấn chưa đến 30%; không ít câu lạc bộ về pháp luật hoạt động còn cầm chừng, mang tính hình thức; nhiều thôn, bản, cụm dân cư chưa triển khai xây dựng hương ước, quy ước và nội dung hương ước, quy ước còn chưa bám sát tình hình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương[3]

Ba là, Chất lượng hoạt động thực thi công vụ để bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của công dân cũng như hỗ trợ, giúp đỡ người dân thực hiện quyền và nghĩa vụ từ phía các cơ quan, cán bộ, công chức nhà nước còn hạn chế. Việc thực hiện quy trình giải quyết thủ tục hành chính và các vướng mắc pháp luật còn nhiều bất cập. Ở nhiều địa phương, tỷ lệ giải quyết các vụ việc hành chính, tư pháp ở cơ sở đúng thời hạn theo quy định chiếm tỷ lệ còn thấp. Có xã, phường, thị trấn tỷ lệ giải quyết vụ việc đúng thời hạn chỉ đạt dưới 70%, thậm chí có xã chỉ đạt dưới 50%. Nguyên nhân của tình trạng này là do công chức cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn nghiệp vụ theo quy định hoặc đạt tiêu chuẩn nhưng không đủ số lượng theo chức danh. 

Bốn là, việc ban hành các văn bản hướng dẫn, triển khai và tổ chức thực hiện pháp luật của chính quyền cơ sở còn chậm, thiếu các điều kiện bảo đảm để triển khai, tổ chức tực hiện. Qua khảo sát cũng cho thấy, nhiều văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban nhân dân, Hội đồng nhân dân cấp xã ban hành có tính khả thi không cao, chưa phù hợp với tình hình thực tiễn và thuận tiện để người dân thực thi, vận dụng. Một số nơi, văn bản ban hành còn chưa đúng về nội dung và thể thức, chưa lấy ý kiến của đông đảo người dân, các đối tượng chịu sự tác động, điều chỉnh.

Năm là, cơ sở vật chất bảo đảm cho công tác tiếp cận pháp luật của người dân tại cơ sở còn rất thiếu thốn, nhất là đối với các tỉnh miền núi. Các phương tiện làm việc như máy vi tính chưa có hoặc phải sử dụng chung; các tài liệu pháp luật, nghiệp vụ chưa được cập nhật thường xuyên. Nhiều nơi chưa được nối mạng Internet đã ảnh hưởng đến việc cập nhật văn bản pháp luật mới và sử dụng cơ sở dữ liệu pháp luật một cách hệ thống, việc ứng dụng công nghệ thông tin, tin học trong quản lý và thực thi công vụ còn ít. Đây chính là những hạn chế làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng, hiệu quả thực thi công vụ tại cấp cơ sở.

Nguyên nhân cơ bản của tình trạng trên là do:

Thứ nhất, cấp ủy, chính quyền một số địa phương chưa thực sự chú trọng và đầu tư tương xứng cho các điều kiện bảo đảm để người dân tiếp cận pháp luật tại cơ sở. Việc tổ chức triển khai các thiết chế pháp luật còn chủ quan, mang tính hình thức, “chiếu lệ”, chưa bám sát yêu cầu của người dân, chưa thuận lợi để người dân tiếp cận. Hiện tượng hành chính hóa hoặc “thả nổi” các hình thức sinh hoạt cộng đồng, thiết chế xã hội vẫn còn khá phổ biến. Trong Bộ Tiêu chí quốc gia về nông thôn mới hiện hành vẫn chưa có tiêu chí về pháp luật[4]. Nhận thức chung của một số cấp, ngành vẫn chưa theo kịp yêu cầu tìm hiểu, thực thi và vận dụng pháp luật của người dân để thực hiện, bảo vệ và phát huy quyền lợi hợp pháp của mình.

Thứ hai, các thiết chế, điều kiện bảo đảm sự tiếp cận pháp luật của người dân tại cơ sở phần lớn do Bộ Tư pháp chịu trách nhiệm nhưng cũng liên quan đến nhiều Bộ, ngành quản lý (thiết chế tư pháp do Bộ Tư pháp quản lý; thiết chế dân chủ cơ sở do Bộ Nội vụ quản lý; thiết chế về bộ máy, quy trình giải quyết vụ việc hành chính, tư pháp liên quan đến Bộ Tài nguyên và Môi trường; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng; thiết chế về cơ sở vật chất do Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính bảo đảm…). Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có sự phối hợp, gắn kết giữa các Bộ, ngành để có sự đánh giá, giải quyết một cách toàn diện, tổng thể; vẫn thiếu một cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm chung về vấn đề này. Việc tiếp cận pháp luật của người dân còn được nhìn nhận chưa đầy đủ, chủ yếu bó hẹp trong việc phổ biến, giáo dục pháp luật, hòa giải, trợ giúp pháp lý…thuộc chức năng, nhiệm vụ của ngành Tư pháp mà chưa được nhìn nhận bao quát ở cả góc độ thực thi công vụ của các cơ quan nhà nước, thậm chí tạo ra nhiều “khoảng trống” trong quản lý, xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi cho người dân tiếp cận pháp luật để thực hiện các quyền và nghĩa vụ cũng như bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Thứ ba, chưa lượng hóa đến mức tối đa mức độ được cho là đạt yêu cầu đối với từng yếu tố bảo đảm cho việc tiếp cận pháp luật của người dân tại cơ sở, trong khi các yếu tố này ở từng địa phương, vùng, miền là không đồng đều do điều kiện kinh tế - xã hội, cán bộ, dân trí ở mỗi nơi là khác nhau.

Để giải quyết những tồn tại trên đây, cần thiết phải có công cụ đánh giá một cách hệ thống, đồng bộ, toàn diện thực trạng tiếp cận pháp luật của người dân ngay tại địa bàn cơ sở làm căn cứ để các cơ quan nhà nước đề ra các giải pháp quản lý phù hợp; kịp thời khắc phục những hạn chế, yếu kém cũng như khuyến khích, biểu dương, nhân rộng điển hình, tăng cường khả năng tiếp cận cho người dân tại cơ sở.  Trên cơ sở đó, cần sớm xác định cụ thể trách nhiệm, của từng chủ thể cũng như giao cho một Bộ có trách nhiệm giúp Chính phủ quản lý nhà nước thống nhất về lĩnh vực này và quy định trách nhiệm các Bộ, ngành, Ủy ban nhân dân các cấp trong việc xây dựng xã, phường, thị trấn bảo đảm việc tiếp cận pháp luật cho người dân gắn với thực hiện nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương và trong toàn quốc, góp phần thực hiện thành công chủ trương của Đảng và Nhà nước về việc xây dựng nông thôn mới, bảo vệ và phát huy quyền con người trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn nêu trên, tại Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 03/01/2012 về những giải pháp chủ yếu chỉ đạo điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2012, Chính phủ đã giao nhiệm vụ cho Bộ Tư pháp xây dựng Dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định về tiêu chí đánh giá việc tiếp cận pháp luật của người dân tại cơ sở, cụ thể hóa các giải pháp trên trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành. Trên cơ sở tham mưu của Bộ Tư pháp, ngày 24/01/2013, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 09/2013/QĐ-TTg ban hành Quy định về chuẩn tiếp cận pháp luật của người dân tại cơ sở (sau đây gọi tắt là Quy định).

II. QUAN ĐIỂM CHỈ ĐẠO XÂY DỰNG QUY ĐỊNH VỀ CHUẨN TIẾP CẬN CỦA NGƯỜI DÂN TẠI CƠ SỞ

Trên cơ sở quy định của Hiến pháp, Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân 2003, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Thi đua – Khen thưởng, Luật Trợ giúp pháp lý 2006, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2012, Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn 2007, các văn bản về giải quyết các thủ tục hành chính, tư pháp ở cơ sở và các văn bản có liên quan; các quy định hiện hành về việc công nhận đạt chuẩn ở cơ sở trong lĩnh vực y tế, văn hóa - xã hội, giáo dục…Bộ Tư pháp xây dựng Quyết định số 09/2013/QĐ-TTg bám sát các quan điểm chỉ đạo sau:

- Quán triệt chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác tư pháp và pháp luật theo tinh thần và nội dung tại Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI và các Nghị quyết của Bộ Chính trị: Nghị quyết số 48/NQ-TW ngày 24/5/2005 về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến 2010, định hướng đến năm 2020; Nghị quyết số 49/NQ-TW ngày 02/06/2005 về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020.

- Thể hiện đầy đủ các điều kiện thiết yếu bảo đảm để người dân tiếp cận pháp luật tại cơ sở phù hợp với pháp luật, nội dung cải cách hành chính, cải cách tư pháp.

- Tạo cơ sở pháp lý cụ thể, khả thi, thuận lợi cho việc đánh giá mức độ đạt chuẩn tiếp cận pháp luật cho người dân tại cơ sở đối với từng xã, phường, thị trấn; quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

 

 

 

Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật – Bộ Tư pháp

 

 

 * CÁC THÔNG TIN CÓ LIÊN QUAN ĐẾN CHUẨN TIẾP CẬN PHÁP LUẬT:

 

1. Một số vấn đề chung về chuẩn tiếp cận pháp luật của người dân tại cơ sở;

2. Quyết định số 09/2013/QĐ-TTg ngày 24/01/2013 của Thủ tướng Chính phủ ban hành quy định về chuẩn tiếp cận pháp luật của người dân tại cơ sở;

3. Thông tư liên tịch số 14/2014/TTLT-BTC-BTP ngày 27/1/2014 của Bộ Tài chính và Bộ Tư pháp quy định về việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước đảm bảo cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và chuẩn tiếp cận pháp luật của người dân tại cơ sở;

4. Công văn số 3120 /BTP-PBGDPL ngày 15/7/2014 của Bộ Tư pháp hướng dẫn thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về đánh giá tiếp cận pháp luật;

5. Công văn số 3175/BTP-PBGDPL  ngày 18/7/2014 của Bộ Tư pháp về việc hướng dẫn về Hội đồng đánh giá tiếp cận pháp luật; quy trình đánh giá, công nhận địa phương đạt chuẩn và biểu dương tiêu biểu về tiếp cận pháp luật;

6. Công văn số 2098/UBND-PCNC ngày 17/4/2015 của Ủy ban nhân dân Thành phố về việc rà soát, kiểm tra, đánh giá lại kết quả tự đánh giá chuẩn tiếp cận pháp luật năm 2014 của quận, huyện, xã, phường, thị trấn;

7. Kế hoạch số 284/KH-UBND ngày 29/11/2013 về triển khai thực hiện Quy định về chuẩn tiếp cận pháp luật của người dân trên địa bàn quận;

8. Quyết định số 128/QĐ-UBND ngày 24/9/2014 của Ủy ban nhân dân quận về việc thành lập Hội đồng đánh giá tiếp cận pháp luật quận;

9. Hồ sơ đánh giá chuẩn tiếp cận pháp luật năm 2014:

+ Biên bản số 37/BB-HĐ ngày 17/10/2014 của Hội đồng đánh giá tiếp cận pháp luật quận về việc họp Hội đồng đánh giá tiếp cận pháp luật của UBND quận;

+ Báo cáo số 3418/BC-UBND ngày 17/10/2014 của Ủy ban nhân dân quận về việc tự đánh giá kết quả đạt chuẩn tiếp cận pháp luật trên địa bàn quận 7;

+Danh sách số 316/ UBND ngày 17/10/2014 của Ủy ban nhân dân quận phường đủ điều kiện công nhận đạt chuẩn tiếp cận pháp luật năm 2014;

+ Công văn số 3419/ UBND ngày 17/10/2014 của Ủy ban nhân dân quận đề nghị công nhận phường đạt chuẩn tiếp cận pháp luật;

+ Công văn số 3420/ UBND ngày 17/10/2014 của Ủy ban nhân dân quận đề nghị công nhận quận đạt chuẩn tiếp cận pháp luật.

10. Hồ sơ đánh giá lại chuẩn tiếp cận pháp luật năm 2014:

+ Biên bản số 15/BB-HĐ ngày 15/5/2015 của Hội đồng đánh giá tiếp cận pháp luật quận về việc họp Hội đồng đánh giá tiếp cận pháp luật quận;

+ Báo cáo số 229/BC-UBND ngày 15/5/2015 của Ủy ban nhân dân quận về việc đánh giá lại kết quả đạt chuẩn tiếp cận pháp luật năm 2014 trên địa bàn quận 7;

+ Danh sách số 1301/UBND ngày 15/5/2015 của Ủy ban nhân dân quận về việc công nhận phường đủ điều kiện đạt chuẩn tiếp cận pháp luật năm 2014;

+ Công văn số 1302/UBND ngày 15/5/2015 của Ủy ban nhân dân quận về việc đề nghị công nhận phường đạt chuẩn tiếp cận pháp luật;

+ Công văn số 1303/UBND ngày 15/5/2015 của Ủy ban nhân dân quận về việc đề nghị công nhận quận đạt chuẩn tiếp cận pháp luật.

 

* Kết quả đánh giá chuẩn tiếp cận pháp luật năm 2016:

- Biên bản số 7082/BB-HĐ ngày 24/10/2016 của Hội đồng đánh giá tiếp cận pháp luật quận về việc họp Hội đồng đánh giá tiếp cận pháp luật quận;

- Báo cáo số 7080/BC-UBND ngày 24/10/2016 của Ủy ban nhân dân quận về việc đánh giá lại kết quả đạt chuẩn tiếp cận pháp luật năm 2016 trên địa bàn quận 7;

- Danh sách số 7081/UBND ngày 24/10/2016 của Ủy ban nhân dân quận về việc công nhận phường đủ điều kiện đạt chuẩn tiếp cận pháp luật năm 2016;

- Công văn số 7079/UBND ngày 24/10/2016 của Ủy ban nhân dân quận về việc đề nghị công nhận phường đạt chuẩn tiếp cận pháp luật;

- Công văn số 7078/UBND ngày 24/10/2016 của Ủy ban nhân dân quận về việc đề nghị công nhận quận đạt chuẩn tiếp cận pháp luật.


Số lượt người xem: 4016    

TIN MỚI HƠN

TIN ĐÃ ĐƯA

Xem tiếp
Xem theo ngày Xem theo ngày
  • Quận 7, 15 năm xây dựng và phát triển - Phần 2 (phóng sự tài liệu 15 năm)
  • Quận 7, 15 năm xây dựng và phát triển - Phần 1 (phóng sự tài liệu 15 năm)
  • Sức bật từ một vùng ven - phần 1 (phim tài liệu 10 năm thành lập quận)
  • Sức bật từ một vùng ven - phần 2 (phim tài liệu 10 năm thành lập quận)

 

SỐ LƯỢT TRUY CẬP

1
5
3
1
3
7
3
9
Tìm kiếm